By using this site, you agree to the Privacy Policy and Terms of Use.
Accept
SanatanWeb.comSanatanWeb.comSanatanWeb.com
Notification Show More
Font ResizerAa
  • सनातनज्ञान
    • वेद
    • उपनिषद
    • शास्त्र
      • धर्मशास्त्र
      • कामशास्त्र
      • रसायनशास्त्र
      • संगीतशास्त्र
      • ज्योतिषशास्त्र
      • अर्थशास्त्र
    • पुराण
    • उपपुराण
    • सूत्र
  • गीतकाव्य
    • अष्टकम्
    • आरती
    • स्तोत्र
    • कथाए
    • कवचम्
    • कविताये और प्राथनाए
    • गरबा
    • चालीसा
    • भजन
    • भारत माता
    • मंत्र
    • शाबर मंत्र
    • शतकम्
    • संस्कृत श्लोक अर्थ सहित
    • सूक्तम्
  • आरोग्य
    • आयुर्वेद
    • घरेलू उपचार
    • योग और योगासन
  • ज्योतिष
    • ज्योतिष उपाय
    • राशि चिन्‍ह
    • राशिफल
    • हस्तरेखा
  • त्यौहार
  • धार्मिक पुस्तके
  • प्राचीन मंदिर
  • व्यक्तिपरिचय
  • हिन्दी
    • हिन्दी
    • English
    • ગુજરાતી
Reading: तोटकाष्टकम्
Share
Font ResizerAa
SanatanWeb.comSanatanWeb.com
  • सनातनज्ञान
  • गीतकाव्य
  • आरोग्य
  • ज्योतिष
  • त्यौहार
  • धार्मिक पुस्तके
  • प्राचीन मंदिर
  • व्यक्तिपरिचय
  • हिन्दी
Search
  • सनातनज्ञान
    • वेद
    • उपनिषद
    • शास्त्र
    • पुराण
    • उपपुराण
    • सूत्र
  • गीतकाव्य
    • अष्टकम्
    • आरती
    • स्तोत्र
    • कथाए
    • कवचम्
    • कविताये और प्राथनाए
    • गरबा
    • चालीसा
    • भजन
    • भारत माता
    • मंत्र
    • शाबर मंत्र
    • शतकम्
    • संस्कृत श्लोक अर्थ सहित
    • सूक्तम्
  • आरोग्य
    • आयुर्वेद
    • घरेलू उपचार
    • योग और योगासन
  • ज्योतिष
    • ज्योतिष उपाय
    • राशि चिन्‍ह
    • राशिफल
    • हस्तरेखा
  • त्यौहार
  • धार्मिक पुस्तके
  • प्राचीन मंदिर
  • व्यक्तिपरिचय
  • हिन्दी
    • हिन्दी
    • English
    • ગુજરાતી
Follow US
SanatanWeb.com > Blog > गीतकाव्य > अष्टकम् > तोटकाष्टकम्
अष्टकम्शिव स्तोत्रस्तोत्र

तोटकाष्टकम्

Sanatani
Last updated: जनवरी 2, 2026 1:45 अपराह्न
Sanatani
Published: नवम्बर 21, 2025
Share
SHARE

तोटकाष्टकम् | Totakashtakam

तोटकाष्टकं(Totakashtakam)आदि शंकराचार्य के चार प्रमुख शिष्यों में से एक, तोटकाचार्य द्वारा रचित एक प्रसिद्ध स्तोत्र है। यह स्तोत्र आदि शंकराचार्य की स्तुति में लिखा गया है। तोटकाचार्य का मूल नाम ज्ञानघन था। वह अपने गुरु आदि शंकराचार्य के प्रति अत्यंत समर्पित और विनम्र थे।

Contents
  • तोटकाष्टकम् | Totakashtakam
  • तोटकाष्टकं का महत्व
  • तोटकाष्टकं

तोटकाष्टकं का महत्व

तोटकाष्टकं(Totakashtakam) में गुरु की महिमा का वर्णन किया गया है। इसमें ज्ञान, भक्ति और विवेक के महत्व को दर्शाया गया है। इस स्तोत्र के माध्यम से शिष्य अपने गुरु को नमन करते हुए उनकी कृपा का आह्वान करता है। यह संस्कृत के सरल और लयबद्ध छंदों में लिखा गया है, जिसे गाना भी सरल है।

तोटकाष्टकं की रचना का एक प्रसिद्ध प्रसंग है। कहा जाता है कि तोटकाचार्य अपने गुरु की सेवा में इतने मग्न रहते थे कि उन्हें शास्त्रों और वेदों का अध्ययन करने का समय नहीं मिलता था। अन्य शिष्य इस बात को लेकर उनका उपहास करते थे। लेकिन गुरु कृपा के फलस्वरूप, तोटकाचार्य ने तत्काल विद्या प्राप्त कर ली और उसी समय उन्होंने तोटकाष्टकं की रचना की।

Totakashtakam English

तोटकाष्टकं

विदिताखिल शास्त्र सुधा जलधे
महितोपनिषत्-कथितार्थ निधे ।
हृदये कलये विमलं चरणं
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ १ ॥

करुणा वरुणालय पालय मां
भवसागर दुःख विदून हृदम् ।
रचयाखिल दर्शन तत्त्वविदं
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ २ ॥

भवता जनता सुहिता भविता
निजबोध विचारण चारुमते ।
कलयेश्वर जीव विवेक विदं
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ ३ ॥

भव ऎव भवानिति मॆ नितरां
समजायत चेतसि कौतुकिता ।
मम वारय मोह महाजलधिं
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ ४ ॥

सुकृतेऽधिकृते बहुधा भवतो
भविता समदर्शन लालसता ।
अति दीनमिमं परिपालय मां
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ ५ ॥

जगतीमवितुं कलिताकृतयो
विचरन्ति महामाह सच्छलतः ।
अहिमांशुरिवात्र विभासि गुरो
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ ६ ॥

गुरुपुङ्गव पुङ्गवकेतन ते
समतामयतां न हि कोऽपि सुधीः ।
शरणागत वत्सल तत्त्वनिधे
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ ७ ॥

विदिता न मया विशदैक कला
न च किञ्चन काञ्चनमस्ति गुरो ।
दृतमेव विधेहि कृपां सहजां
भव शङ्कर देशिक मे शरणम् ॥ ८ ॥

तोटकाष्टकं भारतीय वैदिक परंपरा में गुरु-शिष्य संबंधों का अद्भुत उदाहरण प्रस्तुत करता है। यह न केवल गुरु के प्रति भक्ति को प्रकट करता है, बल्कि आत्मज्ञान और आध्यात्मिकता की ओर प्रेरित भी करता है। तोटकाष्टकं का नियमित पाठ करने से शिष्य को आध्यात्मिक मार्ग में प्रगति मिलती है।

शिव पंचायतन षोडश उपचार पूजा (Sri Shiva Shodasopachara Puja)
नवग्रह करावलंब स्तोत्रम्
गोपाल स्तुति
सोम स्तोत्रम्
अपर्णा स्तोत्र
TAGGED:Adi Shankaracharya hymnHindu spiritual chantsIndian philosophySanskrit devotional versesspiritual poetry IndiaTotakashtakamTotakashtakam meaningVedanta hymns
Share This Article
Facebook Whatsapp Whatsapp Telegram Email Print
कोई टिप्पणी नहीं

प्रातिक्रिया दे जवाब रद्द करें

आपका ईमेल पता प्रकाशित नहीं किया जाएगा. आवश्यक फ़ील्ड चिह्नित हैं *

Follow US

Find US on Social Medias
1.8kLike
PinterestPin
1.3kFollow
YoutubeSubscribe
TelegramFollow
WhatsAppFollow
Popular News
कृष्ण स्तोत्रस्तोत्र

श्रीकृष्ण द्वादश नाम स्तोत्रम्

Sanatani
Sanatani
जनवरी 24, 2026
बना दो बुद्धिहीन भगवान
वाग्देवी स्तव
पार्वती पंचकम
नरहरि स्तोत्रम्

Categories

Reading: तोटकाष्टकम्
Share

About US

SanatanWeb सनातन धर्म, वेदांत और भारतीय संस्कृति का विश्वसनीय मंच है। यहाँ शास्त्रों का सार, पूजा विधि, मंत्र, आध्यात्मिक मार्गदर्शन और परंपराओं से जुड़ी प्रामाणिक जानकारी सरल भाषा में उपलब्ध कराई जाती है।
सनातानवेब
  • हमारे बारे में
  • हमसे संपर्क करें
क़ानूनी
  • अस्वीकरण
  • नियम और शर्तें
  • Privacy Policy

Subscribe US

Subscribe to our newsletter to get our newest articles instantly!

© 2026 Sanatanweb.com - Proudly made with ♥︎ in india.
sanatanweb-logo Sanatanweb logo
Welcome Back!

Sign in to your account

Username or Email Address
Password

Lost your password?